Landbouw en Maatschappij
Na de inval van de Duitsers veranderde Landbouw en Maatschappij sterk.



De boerenorganisatie Landbouw en Maatschappij ontstond eigenlijk tijdens een toevallige ontmoeting in een wachtkamer in Groningen. De jonge boeren Hamming en Dieters maakten hier kennis met Jan Smid, referendaris bij het Departement van Landbouw in Den Haag. Smid was van mening, dat de boeren zich eindelijk eens moesten organiseren, omdat hun bedrijven tot nu toe onbeschermd waren. In alle andere beroepsgroepen waren de beoefenaars samengebracht in verenigingen of bonden. De timmerlieden, de schilders, de ambtenaren enz. trokken samen op, als het om gemeenschappelijke belangen ging en de boeren stonden nog altijd alleen. De drie gesprekspartners in de wachtkamer gingen na een langdurige gedachtenwisseling uiteen, maar de twee jonge boeren namen de woorden van Jan Smid zeer ter harte.

Ze nodigden enekel direkteuren van landbouwscholen uit voor een gesprek met Smid in Assen. Dit had tot resultaat, dat men besloot de boeren te gaan voorlichten door in verschillende dorpen spreekbeurten te gaan houden. Hier bleek als snel, dat de tijd rijp was voor de stichting van een boerenorganisatie. De Landbouwer De Lange uit Wijster; die goed van de tongriem gesneden was, werd gevraagd als propagandist op te treden.

Hij trok 's avonds de provincie in en hield voornamelijk lezingen voor plaatselijke landbouwverenigingen. Het resultaat was verbluffend. Er ontstond een "Drentsche Boerenbond" en in bijna elk dorp werd een afdeling opgericht. Drenthe werd verdeeld in vijf districten en elke plaatselijke afdeling vaardigde een lid af naar het districtsbestuur. Uit de vijf besturen werd een hoofdbestuur voor heel Drenthe geformeerd.

In 1933 sloot de Drentse Bond zich aan bij de landelijke organisatie "Landbouw en Maatschappij". Jan Smid werd algemeen adviseur en het schoolhoofd. W. Otterman uit Wachtum werd voor Drenthe landelijk bestuurslid. Hij nam tal van spreekbeurten voor zijn rekening. Dorpsschoolmeesters waren veelal heel aktief in Landbouw en Maatschappij. Ze bezaten immers vaak een landbouwakte en gaven na schooltijd les aan boerenzonen, waardoor ze erg betrokken waren.

Ook in Dalen, Dalerveen en Wachtum werden afdelingen van Landbouw en Maatschappij opgericht. Niet alleen boeren sloten zich aan, maar ook middenstanders en zelfs de burgemeester en de dominee werden lid. Ook landelijk groeide Landbouw en Maatschappij. Op een vergadering in Assen in Zaal Bellevue kwamen zelfs meer dan tweeduizend bezoekers. De jaarlijkse landdagen in de openlucht op de Brink in Rolde werden vooral door de jeugd bezocht. Hier werden films vertoond of werd er een toneelstuk opgevoerd met een sterk propagandische inhoud.

Landbouw en Maatschappij was een begrip geworden. Ook in Dalen. Zo zelfs, dat restauranthouder W. Udema van "Cornelis" een groothandel in koffie en tabak begon, waarbij genoemde produkten in wikkels verpakt waren, waarop veel reclame gemaakt werd voor Landbouw en Maatschappij. Van de opbrengst schonk hij een percentage aan de organisatie. Tot ver buiten Drenthe werden de koffie en tabak verkocht.

Na de inval van de Duitsers veranderde Landbouw en Maatschappij sterk. De naam van de organisatie werd veranderd in "Landstand" en de plaatselijke afdelingen moesten voortaan "boerenraden" genoemd worden. De voorzitters werden "boerenleiders". De nationaal-socialistische ideeen werden steeds meer gemeengoed binnen de Landstand en het gevolg was, dat velen hun lidmaatschap opzegden. Niet alle goedwillende boeren deden dat overigens. Toen de radio's ingeleverd moesten worden, werden de leden van de N.S.B. en die van de boerenraden van deze maatregel vrijgesteld. Zo dus ook een Daler boer, die lid van de Landstand was gebleven. Toen smid Scholten uit Wachtum eens bij hem op bezoek kwam en de radio zag staan, dacht hij, dat hij N.S.B.er was. Een paar maanden later werd van hogerhand bepaald, dat allen, die geen lid waren van de N.S.B. hun radio alsnog in moesten leveren. De boer wilde geen lid worden en bracht zijn radio dus weg.


Last update: 16-12-2007 by www.herdenking.nl