Gezin in Wachtum.
Er kwamen natuurlijk ook hier etenhalers.



De familie Wassen, vader, moeder, opa, oom en drie kinderen, woonde in Wachtum. Vader was boer. In de mobilisatietijd moest het gezin het zonder hem zien te rooien.Hij was in militaire dienst, maar kwam in verband met een gewonde voet na verloop van tijd weer thuis.De wond wilde echter niet genezen en hij werd opgenomen in het militaire hospitaal in Santpoort.Daar gingen moeder Wassen en haar zwager Hendrik hem bezoeken.Toen ze in de trein zaten, raakten ze in gesprek met een reizigster uit Haarlem, die hen spontaan aanbood bij haar thuis te overnachten. Dankbaar namen ze de uitnodiging aan.Doordat vader in het hospitaal lag, nam hij geen deel aan de oorlogsmishandelingen. Hij was dan ook (met een genezen voet!) vrij snel weer thuis.

Vader en moeder Wassen wisten zich ondanks de steeds groter wordende schaarste goed te behelpen. Het ontbijt bestond elke morgen uit roggepap.Roggemeel werd in water gekookt en als de zo ontstane brei op de borden kwam, werd er melk bij gevoed.'s Avonds werd er bij de maaltijd altijd havermoutpap gegeten.Er moest geleidelijk aan voor van alles gezorgd worden.Bij mulder Mans liet vader olie uit koolzaad persen en rogge tot meel malen.Ook werd daar voor eigen gebruik haver geplet.Boter werd gekarnd door de melk in weckflessen te doen en die langdurig heen en weer te schudden.Suikerbieten werden fijn gesneden en in de kookpot tot stroop ingedampt.Er was nauwelijks nog kleding te krijgen, dus daar moest ook iets op verzonnen worden.Jassen werden verlengd met stroken astrakan en jurken werden van linnen lakens gemaakt.Af en toe kon moeder tegen stuk spek een lapje stof ruilen.

De Duitsers hadden in de zuivelfabriek tijdelijk een eigen keuken ingericht voor ingekwartierde soldaten.Ze kwamen regelmatig melk en eieren bij de Wassen's kopen.Het waren dienstplichtigen en ze waren nog niet zo kwaad.Toen een van hen, een reus van een kerel, eens per ongeluk op het handje van het nog kruipende Albertje trapte, sprongen hem de tranen in de ogen.Hij had thuis ook een kleintje en dat had hij in meer dan twee jaar niet gezien.

Gedurende de laatste oorlogswinter werd het druk in huize Wassen.De gastvrije Haarlemse, met wie nog steeds contact onderhouden werd, kwam met haar zestienjarige zoon naar Wachtum.Zij hielp in de huishouding en de jongeman ging met oom Hendrik mee om in de bakkerij van Kuipers in Dalen te werken. Elke avond kwam het echtpaar Van Gilst, geëvacueerd uit Arnhem, op bezoek.Het bewoonde de muziekkoepel naast de boerderij, maar daar was het slecht toeven.Er stond een klein kacheltje, dat weinig warmte gaf en het dak van de koepel lekte zo erg, dat man en vrouw onder een paraplu moesten slapen.Geen wonder, dat het echtpaar graag 's avonds warm en droog zat.Soms aten de Van Gilsten ook mee. Hun zoon werkte bij bakker Eising en hun dochter bij kruidenier Kollen aan de overkant van de straat.Daar waren ze ook gehuisvest.

Er kwamen natuurlijk ook hier etenhalers.Een huisschilder beloofde eens met zeep terug te komen, die hij van zuinig bewaarde grondstoffen maakte.En hij hield woord.Op de duur kwamen er avond aan avond mensen, want onder de etenhalers werd al gauw bekend, bij welke boeren je nooit tevergeefs aanklopte.Ze bleven ook vaak overnachten.Op de zolder boven de koeien was een grote slaapplaats ingericht.'t Was wel geen logeerkamer, maar 't was er in ieder geval droog en warm.En dat was al heel wat, want de winter van 1944-1945 was erg lang en erg koud.

Voorzichtigheid was geboden, want je wist nooit wat voor volk je in huis haalde.Daarom moesten de overnachters voor het naar bed gaan alles wat ze in hun zakken hadden op de schoorsteenmantel leggen.Lucifers, rokerij, geld, sieraden enz.!'s Morgens kregen ze hun spullen dan weer terug.Gelukkig bleek iedereen steeds eerlijk te zijn, maar voorkomen was beter dan genezen.Bovendien voorkwam de maatregel ook brandgevaar.

Het paard werd gevorderd en ging met een grote koppel lotgenoten op weg naar Nieuw-Weerdinge.De familieleden zaten in zak en as, maar kort daarna kwam iemand vertellen, dat er twee Wachtumer paarden aan de Eldijk in het land liepen.'t Bleek hun paard en dat van A.Eising van het Oostereind te zijn.Hoe ze er terechtgekomen waren, wist niemand, maar 't paard was terug.Kwade tongen beweerden, dat ze nu hun eigen paard gestolen hadden en dat ze daarmee nog wel eens last zouden kunnen krijgen. Dus ging opa Wassen, samen met een dochter van de Eising's, naar Nieuw-Weerdinge om de zaak te regelen.Het lukte hem daar een officieel document te krijgen, waarin stond, dat ze de paarden in bruikleen mochten houden.Ze hebben ze nooit meer af hoeven te staan.

Oom Gerrit Keen woonde met tante Griet aan de Eldijk.Hij werkte in Duitsland en zat wegens opstandig gedrag in een kamp opgesloten.Tante Giet stond er met haar kinderen nu alleen voor en opa ging dus vaak helpen.Soms bleef hij er tot laat in de avond.Op een keer ging hij na spertijd (acht uur) terug naar Wachtum.Plotseling schrok hij op van een paar geweerschoten vlak in de buurt. Hij liep voorzichtig verder en direct daarop verschenen twee landwachters, die hem aanhielden.Ze vroegen hem waarom hij hier in spertijd liep, maar maakten geen aanstalten om hem mee te nemen.Op zijn vraag waar die schoten vandaan kwamen, antwoordden ze, dat die waarschijnlijk in Wachtum gevallen waren.Toen opa doorliep, besefte hij ineens, dat de heren zelf geschoten moesten hebben. Of ze hadden hem bang willen maken of ze waren zelf bang geweest!

Op 24 maart 1945 vond er een ramp in Wachtum plaats.Een Engelse bommenwerper kwam met dreunend lawaai laag overvliegen en liet een halfvolle brandstoftank vallen.Ongelukkigerwijs kwam het levensgevaarlijke voorwerp op café Vleems terecht en sloeg dwars door het dak.Op dat moment zat de hele familie binnen. Buurman Gerrit Groothonk en Rieks Hilbrands, die in eigen dorp ondergedoken was, snelden te hulp en gingen naar boven om de aangerichte schade te bekijken.Intussen sijpelde benzine uit de tank naar beneden en bereikte de brandende kachel.Een enorme ontploffing volgde.Dodelijk geschrokken en aangetast door brandwonden kwamen de familieleden het huis uitrennen.Rieks Hilbrands sprong met brandende kleren naar buiten en bleef op het straatje naast het café liggen.Hij werd direct op een boerenwagen naar het ziekenhuis vervoerd, waar hij kort daarna aan zijn verwondingen bezweek.

De brandweer uit Dalen kwam en probeerde met een pomp met handbediening het vuur te blussen, maar er was geen houden meer aan.Tot overmaat van ramp vlogen plotseling Engelse jachtvliegtuigen over, die na enkele waarschuwingsrondjes beschietingen uitvoerden.Iedereen zocht een goed heenkomen en het blussingswerk werd gestaakt.Café Vleems brandde tot de grond toe af.Tijdens de brand miste de familie Grootoonk opeens Gerrit, maar niemand kon toen het pand nog betreden.Zijn verkoolde lichaam werd later tussen de puinhopen teruggevonden.

Het gebeuren zette veel mensen uit het dorp aan het denken.Gerrit Grootonk was N.S.B.er geweest en dus "fout", maar hij had zijn leven op het spel gezet om zijn buren te helpen.Dat was eigenlijk een heldendaad! Engelse jagers, onze bondgenoten en dus "goed", hadden op weerloze mensen geschoten. Dat was toch eigenlijk een laffe, misdadige terreurdaad!

Inderdaad, de geallieerde jachtvliegtuigen schoten in dat laatste stadium van de oorlog op alles wat bewoog.Gelukkig vooral op terugtrekkende Duitse troepen.Zo werd nog op 8 april een vluchtende colonne op de Eldijk aangevallen.Een militaire bus en twee auto's werden in brand geschoten. Verschillende soldaten sneuvelden.Een hoge Duitse officier, die zittend met zijn rug tegen een boom dekking zocht, bleef zitten en stond niet meer op.Hij was in zijn nek getroffen door een kogel, die dwars door de stam was gegaan.

Een vrachtwagen met benzine werd gelukkig niet geraakt.Als dat wel gebeurd zou zijn,was de ramp niet te overzien geweest.Toch wat tante Griet zo geschrokken, dat ze diezelfde dag nog met haar kinderen naar de familie in Wachtum vluchtte.Er konden er daar nog wel meer bij!Gelukkig niet voor lang.De dag daarop ratelden de Poolse pantservoertuigen langs de Valsteeg naar de Oosterhesselerbrug.

Wachtum was bevrijd.




Last update: 06-01-2008 by www.herdenking.nl