Demeter in oorlogstijd.
In 1940 telde de vereniging honderdtachtig leden en donateurs.


Demeter was de Vereniging van Oud-leerlingen van Landbouwcursussen en -scholen in de gemeente Dalen, die opgericht was in 1931. De naam was ontleend aan de Griekse godin van de landbouw. In 1940 telde de vereniging honderdtachtigleden en donateurs en haar werkgebied strekte zicht uit over Dalen, Dalerveen, Stieltjeskanaal en Wachtum. Het doel van Demeter was de uitbreiding van kennis van haar leden op het gebied van de akkerbouw en de veeteelt. Hiertoe werden vergaderingen met deskundige sprekers belegd, gewassen en graslandkeuringen georganiseerd en stalvoedercontroles uitgeoefend. Ook werd een proefveld aangelegd.

Demeter bestond uit jonge boeren met hart voor hun beroep. Het aktieve bestuur liet zich adviseren door Daler deskundigen als dierenarts F. Mulder en de beide landbouwleraren J. van Delden en G. de Haan. Al met al vertoonde de vereniging bij het uitbreken van de oorlog een rooskleurig beeld.

Dat zou al gauw veranderen, doordat vooral de N.S.B.boeren uit Dalerveen, die leden van Demeter waren, meer politieke medestanders in het bestuur wilden. Bovendien eisten zij, dat de vereniging nauw zou gaan samenwerken met de door de N.S.B. ingestelde Boerenraad en de voorzitter hiervan, de zogenaamde boerenleider. Het bestuur probeerde de vrede te bewaren en belegde daarom een vergadering in Dalerveen. Daar ging het echter hard tegen hard en er werd aan de N.S.B. verlangens niet toegegeven. Een half jaar later bedankte het Dalerveense bestuurslid.

Dat er nu moeilijkheden zouden komen, lag voor de hand. De N.S.B. probeerde immers op elk maatschappelijk gebied beslissende invloed af te dwingen. Toen Demeter dan ook in het begin van 1942 een filmavond wilde organiseren, eiste de boerenleider de leiding van de bijeenkomst op. Dat mislukte. Nu moest voortaan voor elke te houden vergadering vergunning gevraagd worden aan de Landstand, het overkoepelende orgaan van de boerenraden. Omdat de Landstand, alvorens een beslissing te nemen, altijd advies vroeg aan de boerenraad in de desbetreffende gemeente, kreeg Demeter geen toestemming meer om bijeenkomsten te beleggen. Tenzij de boerenleider of een lid van de boerenraad de vergadering bijwoonde om te controleren of er ook zaken besproken werden, die strijdig waren met de belangen van de N.S.B. of de Duitse bezetter.

Het bestuur wilde niet op deze voorwaarde ingaan en hierdoor ging een inmiddels op 30 maart 1942 vastgestelde bijeenkomst niet door. Het voortbestaan van Demeter had nu geen zin meer en het bestuur besloot de vereniging dan maar op te heffen. Omdat men wel besefte, dat de N.S.B. nu de aktiviteiten zou willen voortzetten, schreef de secretaris in alle haast het notulenboek van de ledenvergadering over.

Hierdoor zou de geschiedenis van Demeter tenminste bewaard worden! En inderdaad, kort na de opheffing kwam de boerenleider alle bezittingen van de vereniging voor de N.S.B. opeisen. Onder de naam A.J.B. (Algemene Jonge Boerenbeweging) werd Demeter nu door een handvol N.S.B.gezinde boeren voortgezet. Het afgetreden bestuur bleef echter onopgemerkt bijeenkomen en vergaderde ook enkele malen met het bestuur van zustervereniging Ceres uit Coevorden, die naar de Romeinse godin van de landbouw genoemd was. Ook deze vereniging was onder N.S.B.druk opgeheven.

Na de bevrijding werden de boerenleider en zijn medestanders gedwongen alle bezittingen van Demeter persoonlijk terug te brengen. Het notulenboek bleek nog aanwezig, maar er was totaal niets aan toegevoegd. De A.J.B. had letterlijk niets gedaan in de afgelopen drie jaar. Zelfs het zo zorgvuldig bewerkte proefveld was totaal verwaarloosd. Demeter moest alle aktiviteiten vanaf het begin weer opbouwen.


Last update: 24-12-2007 by www.herdenking.nl