De Daler Canadezen
Met een enorme dreun ontplofte de Halifax.


Vanaf 1943 werden de Dalenaars 's nachts regelmatig wakker door het gedreun van vliegtuigmotoren. Grote aantallen geallieerde bommenwerpers kwamen hoog over op weg naar Duitsland. Vroeg in de morgen kwamen ze weer terug na hun dodelijke last op de Duitse steden gelost te hebben. Veel Dalenaars luisterden met grote voldoening naar het zware geronk; soms echter werden die gevoelens overvleugeld door angst. Dat gebeurde, als Duitse nachtjagers de bommenwerpers aanvielen en er een aantal van neerschoten. Die stortten dan omlaag met alle gevolgen van dien. Dat de angst niet ongegrond was, blijkt wel uit het feit, dat er in 1943 meer dan 1300 bommenwerpers boven Nederland neerkwamen.

De viermotorige Canadese bommenwerper, type Halifax, van het 419e squadron keert in de nacht van 13 op 14 juni 1943 terug naar zijn basis in Engeland. De bemanning heeft zijn zevende bombardementsvlucht achter de rug. Het doel was deze keer de Duitse stad Bochum. Om half vier wordt het toestel boven Nieuw-Amsterdam door een vijandelijke jager onder vuur genomen. De Halifax krijgt een voltreffer en vliegt kort daarop in brand. De gezagvoerder, flight-sergeant Buchwell geeft zijn bemanning opdracht met de parachute het toestel te verlaten. Zelf blijft hij in de cockpit om het vliegtuig zo lang mogelijk horizontaal te houden, waardoor zijn kameraden de kans krijgen met succes te springen.

Alles gaat echter heel snel en maar drie vliegers, de radiotelegrafist Buggan, navigator Lowry en bommenrichter Reid, slagen erin op tijd uit het toestel te komen. Met een enorme dreun ontploft de Halifax dan en komt in brokken en stukken naar beneden. De romp met daarin de overige bemanningsleden komt half in een sloot, zo'n honderd meter ten zuiden van de Reindersdijk terecht; daar valt ook een vleugel neer. Geschrokken buurtbewoners, waaronder Harm en Olf Veldhuis zijn al snel ter plaatse. Ook burgemeester Ten Holte is spoedig aanwezig. De vier achtergebleven mannen zijn dood; twee van hen zijn uit het vliegtuig geslingerd en liggen er vlakbij op de grond. Het kan de eerstaangekomenen er niet van weerhouden de resten van het toestel aan een nader onderzoek te onderwerpen. Banden mitrailleurkogels en andere voorwerpen worden meegenomen.

Graven van de Daler Canadezen
De graven van de Daler Canadezen


Duitse militairen zetten het terrein af en inspekteren de resten. De vier omgekomen Canadezen worden met een boerenwagen naar 't gebouwtje achter de kerk gebracht en daar opgebaard. Het zijn de al eerder genoemde tweeŽen-twintigjarige gezagvoerder Buchwell, de vierentwintigjarige boordwerktuigkundige Walkerdine en de beide schutters Le Roy Bovaird en Husteau, eenentwintig en vierentwintig jaar oud. Enkele dagen later worden ze in stilte begraven.

De kosten van de begrafenis, f 517,25, werden vergoed door de door de Duitsers ingesteld overheid. Al direct vanaf het begin werden de graven onderhouden door de gezusters Jantje en Lie Hoving. Na de bevrijding werd dit overgenomen door meisjes van verschillende Daler buurtverenigingen, die ook elke week verse bloemen neerlegden. Helaas kwam hier op de duur de klad in, waarna vrouwen van deze verenigingen het onderhoud op zich namen. Inmiddels verzorgt de gemeente Dalen de graven. Via het Nederlands Oorlogsgraven Comitť kwam Jantje Hoving in kontakt met de moeder van gezagvoerder Buchwell, wiens graf zij adopteerde. Mevrouw Buchwell kwam later naar Nederland om de laatste rustplaats van haar zoon te bezoeken. De drie overlevende Canadezen werden door de Duitsers krijgsgevangen gemaakt en keerden gelukkig na de oorlog allen behouden naar hun vaderland terug.


Last update: 28-09-2007 by www.herdenking.nl