Ter afsluiting.
Er werd recht gedaan en straf opgelegd.

Na bijna vijf jaar bezetting met zijn gedwongen beperkingen wegvoering, slavenarbeid, intimidatie en terreur kon de wederopbouw beginnen.Vooral de oorlogshandelingen van begin april 1945 hadden veel schade aangericht.Zo was op 7 april, voorafgaande aan de aanval op het mitrailleurnest bij het tolhuis, de boerderij van Hendrik Berkhof aan de Noordwijk nog in vlammen opgegaan.

Een Duitse patrouille opende bij Bertus Hepping aan de Eldijk het vuur op de S.A.S.eenheid, die toen juist door de Valsteeg reed.De Duitsers troffen echt niet de Belgen, maar de boerderij.De meeste schade werd natuurlijk geleden door de omwonende van de Oosterhesselerbrug.In totaal zeven boerderijen en woningen waren afgebrand en nieuwbouw was vooreerst niet mogelijk.Jarenlang huisden verschillende families in noodwoningen en houten barakken.Andere gezinnen trokken weg en vestigden zich elders. Pas in 1948 konden de achterblijvers weer nieuwe huizen en schuren bouwen.

De beschadigde brug was al spoedig niet meer te gebruiken.Omdat de door de Poolse bevrijders gelegde baileybrug erg hoog was, gaven verschillende passanten de voorkeur aan de veerdienst van Annie van Dalen en Hans kunstman.De zakelijk ingestelde jongelui hadden een vlot gebouwd en langs de kanaaloevers op en afritten gemaakt.De passagiers mochten overigens zelfs het tarief bepalen!

Direct na de bevrijding begon de B.S. met het arresteren en wegvoeren van N.S.B.ers en Duitsgezinde personen.Vooral de als zodanig aangemerkte inwoners is onrecht aangedaan.Vaak, het is reeds vermeld, werden Dalers aangehouden, die totaal niets op hun geweten hadden.Als ze na korte tijd weer terugkeerden, kregen ze bijna in alle gevallen huisarrest opgelegd.Van de honderdtien inwoners, die dit overkwam, werden ruim honderd er alleen van beschuldigd pro-N.S.B. of pro-Duits te zijn geweest.Aldus officiŰle lijsten, die ten gemeentehuize bewaard worden.

Nog erger was, dat zij die kortere of langere tijd vastgehouden waren, door velen met de nek aangekeken werden.Ze werden uit bestuursfunkties gezet en uit het verenigingsleven geweerd.Hierdoor geraakten ze in een isolement, dat hen vaak voor hun verdere leven tekende.Dat gold niet alleen hen, die hun verdiende straf ondergaan hadden, maar ook de ten onrechte beschuldigden.

In de persoonlijke verhoudingen mocht dan wel eens min of meer stilzwijgend schoon schip gemaakt worden, de bevolking als geheel bleef in veel opzichten onverzoenlijk.Hierdoor ontstond een vertrouwensbreuk, die tot dan toe in de Daler samenleving ongekend was en die tientallen jaren bleef bestaan.Soms zelf, bij de oudere generatie, tot op de dag van vandaag.Maar... en dat is natuurlijk zonneklaar, deze onverzoenlijke houding was niet zomaar ontstaan.

Vooral zij die offers hadden moeten brengen,hun geliefden hadden moeten verliezen door het bruut geweld van de bezetters en hun Nederlandse handlangers wilden gerechtigheid.Straf voor hen, die zich misdroegen en ook voor hen, die door hun landverraderlijke houding het misdadige geweld hadden gesteund. Had niet Koningin Wilhelmina al voor de bevrijding gezegd:"Er zal voor hen geen plaats meer zijn!"?

Er werd recht gedaan en straf opgelegd.Soms keerden ge´nterneerden pas na vele jaren terug, om te ervaren, dat hun wandaden dan wel bestraft, maar niet vergeten waren.Ze bleven buitengesloten en vaak bleef de haat, ook in de tweede generatie, bestaan.Gelukkig keerden velen na de bevrijding terug.De onderduikers doken weer op uit hun schuilhoeken.De in Duitsland te werk gestelde dwangarbeiders bereikten soms na lange omzwervingen weer hun gezinnen en familieleden.Van de kleine Joodse gemeenschap kwamen slechts David en Jet Bierman en, voor kort bezoek, Suze Zilverberg terug in Dalen.De slachtoffers bleven voorgoed weg.Zij hadden hun leven verloren.Het is goed om aan het eind van dit boek speciaal bij hen stil te staan.Hen te gedenken!

Het zijn:

Onschuldig weggevoerd en uit rassenhaat welbewust vermoord:

- Eva Bierman-Nijveen en haar zoons David Jonas en Simon.
- Izak Jonas Bierman, Frouwke Bierman-Bollegraaf en hun kinderen Jonas, Henderina en Eva.
- Izak Bierman.
- Hartog Zilverberg en Suzanna Zilverberg-Ten Brink en hun kinderen Betje en Jacob

Gesneuveld bij de verdediging van ons land:
- Albert Lahuis en Gerrit Ridderman.

Zij, die de moed hadden zich te verzetten en hiervoor met hun levens betaalden:

- Wilke Bloem, Albert en Bernhard Hartemink,Jan Otterman en Henk Veurink.

Omgekomen ten gevolge van gedwongen arbeid in Duitsland:

- Geert Volkers en Geert Wilting

Omgekomen op 24 maart 1945 tijdens de brand in Cafe Vleems:

- Gerrit Grootoonk en Rieks Hilbrands.

Geraadpleegde literatuur:

Dr. J.Heringa e.a:Geschiedenis van Denthe - Boom Meppel 1985
Dr. L.de Jong:Het koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Ministerie van Onderwijs Kunsten en Wetenschappen Den Haag 1969
Minderhoud H.D:Stap voor Stap door Dalen en Schoonebeek Seinen's Grafische bedrijven De Krim 1989
Minderhoud H.D:Rond de Oosterhesselerbrug - Commissie Herdenking Oosterhesselerbrug Dalen 1990
Drs.A.H Paape e.a:Bericht van de Tweede Wereldoorlog De ge´llustreerde Pers N.V. Amsterdam 1970
S.A.S Veterans News:Maart 1994 - Uitgave A.Slosse Hellevelt Brussel.





Last update: 24-02-2008 by www.herdenking.nl