Gevecht bij de brug.
Een Duitse eenheid had zich verschanst bij de Oosterhesselerbrug

Op donderdagmiddag 5 april 1945 bereikte het Lake Superior Regiment van de Vierde Pantserdivisie vanuit Duitsland Coevorden.De Bentheimerbrug was door de Duitsers vernield en dus beperkten de bevrijders zich tot zuiveringsakties in de Eendrachtwijk.De volgende morgen trokken ze via een snel gelegde baileybrug de stad binnen.Coevorden was bevrijd!Nog diezelfde dag rukten de Canadezen verder op naar Noord-Duitsland en droegen de verdediging van de stad over aan eenheden van het Belgische S.A.S (Special Air Service) Regiment.

Dit regiment, oorspronkelijk opgezet als parachutisteneenheid, kreeg na de invasie de taak op te treden al commando- en verkenningsstrijdmacht.Met hun met zware mitrailleurs en mortieren en uitgeruste jeeps verplaatsten de Belgen zich razendsnel en doken overal op waar Duitse stellingen vermoed werden. Ze onderscheidden zich door verassende aanvallen in het voorterrein en wisten vaak kleinere vijandelijke weerstandsnesten te overmeesteren.Bij ontmoetingen met zwaarder uitgeruste Duitse eenheden trokken ze zich bliksemsnel terug en rapporteerden positie en vuurkracht van de tegenstander aan de hoofdmacht. Dank zij deze informatie volgden dan beslissende aanvallen met tanks en artillerie.

Doordat het Lake Superior Regiment in de richting Noord-Duitsland doorstootte, ontstond er ten noorden van Coevorden tijdelijk een soort niemandsland. Een Duitse eenheid had zich verschanst bij de Oosterhesselerbrug en in Dalen, Wachtum en Dalerveen verkeerde men in grote onzekerheid.De dorpen waren nog niet bevrijd, maar toch...?

Voor de onverschrokken Belgen met hun jeeps vormde deze situatie een welkome uitdaging.Als op zaterdag 7 april raasden hun patrouilles het onbekende gebied in.Enkele groepen gingen richting Hardenberg en een sectie met drie jeeps verkende Dalen.Via de Hoofdstraat en de Kruisstraat (met spelende kinderen zie hoofdstuk 32!) reden de commando's door de Westerwijk naar de Valsteeg.Daar werden ze plotseling beschoten door de Duitse mitrailleurpost bij het tolhuis aan de Rieweg.Met behulp van enkele mortiergranaten werd de vijandelijke stelling snel het zwijgen opgelegd.Het Belgische rapport vermeldt:"Twee krijgsgevangen gemaakt, allebei gewond!".Dit is dus de officiŽle lezing, terwijl de spelende kinderen een gesneuvelde, een gewonde en een "onbeschadigde" Duitser gezien hebben en de Wachtummers in hoofdstuk 12 een gesneuvelde en een gewonde Duitser herinneren.Na vijftig jaar is het moeilijk, zeker waar het de vijand betreft, juiste aantallen weer te geven.'s Avonds sturen de Duitsers, verontrust door het vernietigen van hun voorpost, een patrouille naar Dalen en hun zware laarzen stampen als vanouds door de Hoofdstraat.De Dalers blijven angstvallig binnen en er gebeurt niets.Na verloop van tijd trekt de vijand zich weer terug.

De volgende morgen stuiven de S.A.S jeeps weer door het dorp, op weg naar de Oosterhesselerbrug. Bij de boerderij van Rudolf Boeting worden ze beschoten door de Duitsers bij de brug.De Belgen draaien het erf op en beantwoorden het vuur en even lijkt het hier een regelrecht slachtveld te worden. Dan breken de bevrijders het gevecht af; de jeeps keren en rijden terug.De tegenstand is te sterk. Niemand van de Belgen is geraakt, maar de schotenwisseling heeft wel ernstige gevolgen.De boerderijen van Abbing en Harm Boeting zijn getroffen en branden af.

Teruggekeerd brengen de commando's rapport uit.'s Middags arriveert de commandant van het voorhoede- regiment van de Poolse Eerste Pantserdivisie, die in opmars is en de opdracht heeft via Coevorden het noorden van Nederland te bevrijden.Het regiment zal morgen de stad bereiken.Er wordt krijgsraad gehouden.De volgende morgen zullen de Belgen met een versterkte eenheid proberen de brug onbeschadigd in handen te krijgen.Dan kan het regiment, dat o.a. uitgerust is met Churchill en Shermantanks, zonder oponthoud oprukken.Maar, wordt er gevraagd, is de brug wel sterk genoeg om de dertig ton zware Shermans te dragen?

De commandant van de Coevorder B.s., is inmiddels weer tevoorschijn gekomen Piet Tijsma (zie hoofdstuk 30), wordt om raad gevraagd.Hij brengt een ingenieur van Rijkswaterstaat mee, die de suggestie doet de brug na verovering met tramrails te versterken.Een tram uit het depot van de E.D.S. zal ze kunnen aanvoeren.Zo wordt een locomotief onder stroom gebracht en een goederenwagon met rails beladen. De Duitsers wachten echter de loop der gebeurtenissen niet af en proberen 's avonds de brug op te blazen.Dit lukt maar gedeeltelijk.De klep vliegt weliswaar omhoog, maar komt direct daarop met een daverende klap weer op zijn plaats terecht.Hij is behoorlijk beschadigd, maar de overgang blijft mogelijk. De boerderijen en woningen in de onmiddellijke omgeving van de brug zijn inmiddels door de bewoners verlaten.Na het vuurgevecht van zondag nemen ze het zekere voor het onzekere en zoeken bij familieleden en kennissen in de omtrekt een veilig heenkomen.Alleen Hendrik Blaauw en zijn zoons Hilbrand en Gerrit en Rudolf Boeting zijn achter gebleven.

Maandagmorgen 9 april valt de S.A.S aan!Twee secties jeeps rijden over de Oosterhesselerweg richting de brug.Om half tien openen de Duitsers het vuur, maar nu rukken de Belgen verder op.Gedekt door geconcentreerd mitrailleurvuur van de weg te bereiken.Hier echter zitten de commando's muurvast.De Duitse tegenstand is zo hevig en de jeeps zijn hierdoor zo kwetsbaar, dat ze de gang van zaken aan het hoofdkwartier in Coevorden, waar de eerste Poolse eenheden juist arriveren.Er wordt assistentie gevraagd en zes Poolse brencarriers, gevolgd door enkele lichte tanks, zetten zich in beweging.Om ongeveer half elf arriveren de carriers op het gevechtsterrein.

De commandant neemt geen halve maatregelen.Vuur uit alle wapens, beveelt hij.De Polen gebruiken lichtspoormunitie en de gevolgen zijn rampzalig.Vijf boerderijen en huizen, die Van Dalen, Meijering/Keen, Anninga, Knuppe en Lomulderd vliegen in brand!Later zal de Poolse bevelhebber verklaren:"Beter vijf huizen in brand, dan een man dood!".Maar...de Duitsers verlaten nu hals over kop hun stellingen en de brug wordt genomen.Weliswaar beschadigd, maar nog wel te gebruiken.

Onmiddellijk vormen de bevrijders een bruggenhoofd.De jeeps van de S.A.S proberen over de beschadigde brug te rijden en dat lukt ze.Aan de overkant kammen de commando's het terrein om de brandende boerderijen uit op zoek naar mogelijk achtergebleven Duitsers.Daarna nemen ze stelling in langs de weg naar Oosterhesselen.Poolse tanks betrekken posities aan de Daler kant van de brug.

Later op de middag lopen teruggekeerde bewoners als verdwaasd tussen de smeulende puinhopen van hun boerderijen.Ze hebben de vrijheid terug, maar vraag niet tegen welke prijs!In de woonkamer- keuken van de familie Blaauw richt de Poolse regimentcommandant zijn hoofdkwartier in.De familie Blaauw doet haar uiterste best het hem en zijn officieren naar de zin te maken.Dat is niet altijd even gemakkelijk.Zo moet vader Hendrik Blaauw wel even slikken als een Poolse militair zo maar een van zijn beste kippen doodschiet.Maar ja, 't is een bevrijder en...hij blijft vriendelijk.

De tram met de lading rails arriveert en de brug wordt zo goed en zo kwaad als het gaat hersteld.De brencarriers rijden erover en posteren zich aan de overkant.De Belgen in hun jeeps, nu ontheven van hun verdedigende taak, rijden weg.Naar Oosterhesselen, nieuwe strijd tegemoet!

Genietroepen leggen een baileybrug.Morgen, tien april, zal de opmars van de Poolse Eerste Pantserdivisie beginnen.Het geweld van al die voertuigen zal de provisorisch herstelde Oosterhesselerbrug nooit kunnen doorstaan.Er wordt dus hard doorgewerkt.

De komende dagen passeren in een ononderbroken stroom tanks, carriers, legerwagens en jeeps Dalen. Overal staan wuivende mensen.Ook bij de Oosterhesselerbrug, al wordt de vreugde daar aanzienlijk getemperd door de aangerichte verwoestingen.Maar...Dalen is bevrijd!

De wederopbouw kan beginnen.





Last update: 24-02-2008 by www.herdenking.nl